Državina predstavlja faktičku vlast na stvari, odnosno faktičko ostvarivanje vlasti koje zakon prepoznaje kao državinu.
Prema članu 70. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa, neposrednu državinu ima lice koje neposredno vrši faktičku vlast na stvari, dok posrednu državinu ima lice koje faktičku vlast na stvari vrši preko drugog lica kome je stvar poverena na osnovu plodouživanja, ugovora o korišćenju stana, zakupa, čuvanja, posluge ili drugog pravnog posla.
Pored neposredne i posredne državine, zakon poznaje i državinu prava stvarne službenosti, kao i sudržavinu, kada više lica ima državinu stvari ili prava.
Međutim, samo postojanje faktičke vlasti na stvari ne znači nužno da lice ima svojstvo držaoca. Član 71. Zakona posebno uređuje položaj lica koje faktičku vlast na stvari vrši za drugo lice i pod njegovim uputstvima.
Detencija kao faktička vlast za drugo lice
Prema članu 71. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa, lice koje po osnovu radnog ili sličnog odnosa, odnosno u domaćinstvu, vrši faktičku vlast na stvari za drugo lice i dužno je da postupa po uputstvima tog lica, nema državinu.
Takvo lice se u pravnoj terminologiji označava kao detentor, a njegov odnos prema stvari kao detencija (pritežanje).
Vrhovni sud je ukazao da je za postojanje detencije potrebno da lice faktičku vlast na stvari vrši za drugo lice, da između njih postoji radni ili sličan odnos ili da se nalaze u domaćinstvu, kao i da je lice koje faktičku vlast vrši dužno da postupa po uputstvima drugog lica.
(Vrhovni kasacioni sud, Rev 2090/2019 od 5. 9. 2019. godine, predmet „poljoprivredno zemljište“). Odluka je dostupna na zvaničnom sajtu suda.
Pri tome, samo postojanje obaveze da se stvar čuva ili preda nije dovoljno za postojanje detencije u smislu člana 71. Zakona.
Razlika između državine i detencije
Osnovna razlika između državine i detencije ogleda se u načinu na koji lice ostvaruje faktičku vlast na stvari. Kod državine lice ima svojstvo držaoca u smislu člana 70. Zakona, dok kod detencije lice faktičku vlast vrši za drugo lice i dužno je da postupa prema njegovim uputstvima.
Zakon o osnovama svojinskopravnih odnosa jasno razlikuje državinu od detencije.
Dok držalac vrši faktičku vlast na stvari u svojstvu držaoca iz člana 70. Zakona, detentor faktičku vlast vrši za drugo lice i prema njegovim uputstvima, zbog čega nema državinu u smislu člana 71. Zakona. Za razlikovanje ova dva instituta odlučujuće je, dakle, ne samo ko faktički drži stvar, već i za koga i pod čijim uputstvima tu faktičku vlast ostvaruje.
Pravni okvir: čl. 70, 71. i 75. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa.
Zakon o osnovama svojinskopravnih odnosa razlikuje državinu od detencije prema prirodi faktičke vlasti koju lice ostvaruje na stvari. Dok držalac ima državinu u smislu člana 70. Zakona, detentor faktičku vlast vrši za drugo lice i prema njegovim uputstvima, zbog čega se njegov položaj uređuje čl. 71. Zakona.
Pravni okvir: čl. 70. i 71. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa.
