Da li crkveno venčanje ima istu pravnu težinu kao i građanski brak kada je reč o ostvarivanju prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja? Odgovor, prema važećim propisima, nije jednostavan – i često iznenadi supružnike.
U slučaju kada je brak zaključen isključivo pred crkvom, bez upisa u matične knjige venčanih, takva zajednica ne proizvodi automatsko pravno dejstvo u postupcima pred Fondom za penzijsko i invalidsko osiguranje. Zakon o PIO, naime, priznaje pravo na porodičnu penziju supružniku iz građanskog braka, dok se crkveni brak bez građanske registracije tretira kao vanbračna zajednica.
To znači da preživeli supružnik, radi ostvarivanja prava na porodičnu penziju, mora u sudskom vanparničnom postupku da dokaže postojanje vanbračne zajednice, u skladu sa Zakonom o vanparničnom postupku.
Čak i u situacijama kada su se supružnici venčali u crkvi pre više decenija, poseduju crkveni izvod iz matične knjige venčanih, kao i izjave kumova ili sveštenika, ovi dokazi nisu dovoljni sami po sebi za Fond PIO. Razlog je jednostavan – brak nije evidentiran u opštinskim matičnim knjigama, pa ne postoji formalni dokaz o zaključenju građanskog braka.
U takvim slučajevima, jedini pravno relevantan osnov za ostvarivanje prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja jeste pravosnažna sudska odluka kojom se utvrđuje postojanje vanbračne zajednice. Tek po donošenju takve odluke, Fond PIO može priznati pravo na porodičnu penziju, iako je vanbračna zajednica po zakonu izjednačena sa brakom.
Ova pravna razlika često postaje vidljiva tek u trenutku ostvarivanja prava.
IZVOR: PIO RS
